Tratas de s’euskera in Sardigna?

Tratas de s’euskera  in Sardigna?

–  de Salvatore Serra –

A b’intrat su protosardu cun su bascu? A su chi narat s’istudiosu  Juan Martin Elexpuru Arregi, diat pàrrere pròpiu  chi eja. Issu at iscritu su libru  “Euskararen aztarnak Sardinian?” (Tratas de s’euskera  in Sardigna?), in  ue at cunfrontadu sos topònimos de sas duas natziones
Ma, bidimus carchi esempru.

B’at, pro cumintzare,  duas pedras miliares romanas.  Una est de su nuraghe Aidu Entos de  Mulàrgia in ue b’est s’iscrita  “Iliivrin Nuracsessar”;  diat pòdere èssere, bortadu  in euskera arcàicu, “nuraghe zahar”,  est a nàrrere “nuraghe betzu”, e totu sa frase diat èssere  “su nuraghe betzu suta de sa giurisditzione de sos ilienses”. Un’àtera est “Uddadhaddar” in Cùglieri; in bascu  “uda est “istiu”, e -dar o -tar est  su gentilìtziu  chi si ponet  in dae antis de su sambenadu. Àteros  nùmenes  in sas intzisiones  e in sos  testos latinos cun sa currispondèntzia basca  sunt: Aristo, Aristianus, Bostar, Turi, Urro, Urseccu;  in sa topomomàstica romana, Lessa e Sorabile sunt forsis  sos prus craros, e b’at una dusina de nùmenes bastante simigiantes  in su Paisu Bascu.

            Pro su chi pertocat sos suffissos, bi nd’at prus de 60 eguales o chi s’assimìgiant meda in sos topònimos de sas duas àreas: -aga, -ai, -ara, -ate, -be, -bila, -di, -erri, -gana, -iri, -ili, -ola, -tza, -tzu, -uri. Pro su chi pertocat sas raighinas, sunt medas  sos nùmenes de sos logos ligados a s’abba: in bascu “abba ” est  “ur”: in Sardigna tenimus su  riu Uri, Funtana Urzei, Pischina Urtadala, sa bidda de Uri. “Paule” est “idoi” in euskera e in sardu si narat finas  “idile”. B’at finas nùmenes de fundos: bi sunt sa bidda  Aritzu in su Paisu Bascu  e sa bidda  Aritzo in Sardigna,  e “aritz”in bascu cheret nàrrere  “chercu”. Su “golosti” est  “gorosti” in euskera. B’at belle 40 paràulas  chi pagu prus o mancu currispondent in su lèssicu bascu e  in sa limba  sarda romanza de orìgine latina. Pro non faeddare de sos montes chi tenent sa cumponente  “oro”  in Sardigna  comente in su Paisu Bascu.

Ma, in ue sunt de prus sos topònimos chi nche torrant cun s’euskera? De seguru in sa Barbàgia de   Ollolai, cun unu 15% de su  totale, cunforma a unu contu  aprossimativu. Sas chimbe biddas  prus  “bascas” diant èssere  Oltzai, Urtzulè, Orune, Orgòsolo e Mamujada. Cunforma a sos càrculos  chi tenent contu de una base de datos  di 5.000 topònimos  de “aspetu bascu seguru”, custu diat èssere su panorama: Nùgoro 11%, Ogiastra 8,5%, Tàtari 8%, Teranoa-Tèmpiu 6%, Aristanis 6%, Campidanu Mèdiu 5,5%, Casteddu 5,5%, Carbònia-Iglèsias 3,5%».

 
 
 Ligàmenes:

https://www.lanuovasardegna.it/tempo-libero/2017/12/21/news/quel-filo-che-lega-i-sardi-con-i-baschi-1.16269342

http://www.pittau.it/Sardo/protosardi_baschi.html

https://linguasarda.com/eduardo-blasco-ferrer-la-pretesa-dipendenza-del-paleosardo-dal-paleobasco-2/

Leave a comment

Send a Comment

S'indiritzu email tuo no at a èssere publicadu.