Sos disterrados sardos in Frantza e s'ammentu de Obino in Père-Lachaise de Paris

In cantos inschint chi s’istòria de sa revolutzione sarda antifeudale tenet ligàmenes mannos cun sa capitale de sa Frantza? E in cantos ischint chi galu oe, de custos ligàmenes, si nde podent sighire in carchi manera sas istigas? A fàghere lughe subra a su chi restat de sas orminas de sos disterrados sardos in Parigi, in custos annos, est un’istudiosa e iscritora sitziliana: Adriana Valenti Sabouret, fèmina detzisa e forte cun un’amore pro sa Sardigna chi pagas bias si potet bìdere in sos sardos matessi.

Su 12 de abrile passadu, Adriana at ghiadu unu fiotu de pessones e de assòtzios sardos in su Campu Santu de Père-Lachaise, in Parigi, in ue in su 2019, a pustis de maigantas chircas, at agatadu sa tumba de Micheli Obino, preìderu de Santu Lussurzu, unu de sos ùrtimos revolultzionàrios e cumpàngios de Angioy, fuidu pro non nche rùere in manos de s’orrorosa giustìtzia sabàuda. Non sunt pagos sos disterrados de Sardigna chi ant àpidu reparu in sa capitale frantzesa a sa fine de sos motos revolultzionarios, a caddu intre sa fine de su Setighentos e sos primos de s’Otighentos, cando fiat bènnida mancu s’isperàntzia de catzare sos barones e pònnere in pràtica sos ideales de libertade e indipendèntzia.

In Père-Lachaise (su matessi campu santu in ue reposat su cantante de sos Doors, Jim Morrison), s’istudiosa at marcadu su ligàmene chi non si podet ispèrdere intre Sardigna e Frantza, ammentende chi, su sacrifìtziu de òmines comente Angioy e Obino at postu su sèmene de s’identidade sarda moderna. Sas notas de “Su patriotu sardu a sos feudatàrios” de Frantziscu Innàziu Mannu sunt boladas finas a chelu dae sa boghe potente de su tenore Luca Sannai, originàriu de Portu Turres e oe primu tenore de s’Opera National de Paris.

Sa losa antiga (Obino est mortu in su 1839), nos permitit de nos acurtziare a s’istòria de cuddos eroes chi aiant dadu totu pro sos ideales issoro, e rapresentat su sacrifìtziu de sos sardos essidos a foras pro chistiones polìticas. Si est a beru chi custu monumentu nos faghet ammentare de su patriotu lussurzesu, permitit puru de nos acurtziare, a su mancu idealmente, a totus sos disterrados de Sardigna sena tumba e sena nùmene. A sa tzerimònia làica in Parigi, chi faghet parte de sas tzelebratziones pro sa Die de sa Sardigna 2026, ant partetzipadu s’Assemblea natzionale sarda rapresentada dae Giulia Olianas, Sardos inParis, Corona de Logu, Tzìrculu sardu de Monza, Vimercate e Concorezzo, Sardos de su Québec e sa troupe de sa Db Video Management de Portu Turres.

Est istadu un onore mannu, pro chie iscriet custu artìculu, a batire sa limba sarda in antis a sa tumba de Obino, pro unu saludu lastimosu e pro torrare gràtzias a una fèmina de gabbale, Adriana, chi est unu donu mannu pro totus sos sardos e pro s’istòria de sa natzione issoro. Su fiotu de isulanos at passigiàdu in sas camineras de su campu santu pariginu, primu de arrivare a sa tumba de Obino, posta in segus de sa losa in ue reposat s’amigu sou, Gui-Jean-Baptiste Target, unu de sos mezus avocados de Frantza de s’època, chi l’aiat acollidu in s’istùdiu notarile sou. A costàgiu s’agatat fintzas sa pedra sepulcrale de un’àteru intelletuale frantzesu, Pierre-Louis Ginguené, literadu, istòricu e polìticu chi cun a issos cumpartziat ideas e ideales.

In sas dies passadas, Adriana Valenti Sabouret est bènnida in Sardigna pro sas àteras tzelebratziones de Sa Die. Su 24 de abrile at partetzipadu a una cunferèntzia subra de Giommaria Angioy in su Palatzu de sa Provìntzia de Tàtari, in ue at a torrare a sas 4 e mesa de sero de su 28 de abrile, pro arresonare de “1796-2026. Tàtari tzitade revolutzionària” cun Omar Onnis e Federico Francioni. Su 30 de abrile Adriana at a èssere in s’Universidade de Casteddu in ue, a sas 11.50, at a chistionare de “Setighentos, polìtica e sotziedade” paris cun Antoine-Marie Graziani, Giampaolo Salice e Franciscu Sedda.

Bobore Taras