Tzipru, s’ìsula partzida in su bìviu de s’istòria

Tzipru, s’ìsula partzida in su bìviu de s’istòria

Tzipru no est petzi unu paradisu mediterràneu de abbas cristallinas e àrbores seculares de olia. Tzipru est unu busìllibu geopolìticu oramai cungeladu in su tempus. Nicosia oe si presentat comente s’ùrtima capitale partzida de Europa, cun su filuferru ispinosu de sa gasi narada “lìnia birde” chi truncat in duos un’ìsula chi unu tempus fiat domo comuna de turcos-tzipriotas e de grecos-tzipriotas. A chimbanta annos e barda dae s’invasione turca de su 1974 – in risposta a unu corfu de istadu militare ordinadu dae sa ditadura de sos coronellos grecos – Tzipru abarrat su sìmbulu de una ferida mai sanada.

Sa partzimenta intre sa Repùblica de Tzipru (membru de s’Ue dae su 2004) e s’autoproclamada Repùblica turca de Tzipru de su Nord (reconnota dae Ankara ebbia) no est petzi geogràfica, ma esistentziale. B’at coladu deghènnios intreos de negotziados in cherta de una federatzione bicomunitària, ma su fallimentu de sos collòchios de Crans-Montana (oe mentovada pro àteru) ant cajonadu, dae su 2017 un’ierru diplomàticu grae e fundudu. Peristantu sas generatziones noas creschent sena àere mai connotu s’àteru chirru de s’ìsula issoro.

A ue andat Tzipru? Dae su primu de ghennàrgiu Nicosia (in su mentres interessada dae fatos o contos de corrutzione) tenet sa presidèntzia de su Cussìgiu de s’Unione europea. Ma no est pro mèdiu de custu incàrrigu chi nd’ant a bogare atzola. Dae Ankara, pro nàrrere, oramai faeddant ebbia de solutzione a duos istados ca nânt chi est sa prus “realista”. Est craru chi as punnas de amparu de sa comunidade turcu-tzipriota andant a manu tenta cun sas de controllu de sas risorsas.

Est inoghe chi tocat de faeddare de s’iscoberta de giatzimentos mannos de gas in sas abbas de sa Zee (Zona econòmica esclusiva) tzipriota. Non de interessare Turchia e Grètzia ebbia, sa disputa pro sas trivellatziones nd’at bogadu a campu un’iscontru energèticu in ue b’ant sa parte issoro fintzas s’Egitu. E Israele.

Resursas naturales a banda, «sos israelianos tzucant a Tzipru pro comporare totu su chi est in vista», titulaiat su giornale Haaretz in s’istiu de su 2023, duncas carchi mese in antis de sas acontèssidas de su 7 de santugaine. Cussu «totu su chi est in vista» pertocat propiedades immobiliares, mescamente a curtzu de sas bases militares britànnicas. Su timore est su de b’àere bighinados esclusivos chi non diant dèvere èssere petzi enclaves sionistas ma fintzas bases operativas de su Mossad.

mauro piredda

Leave a comment

Send a Comment

S'indiritzu email tuo no at a èssere publicadu. Is campos pedidos sunt signados *