SA LSC ANDAT BENE GOSI, MACARI SIAT MERIDIONALIZADA MEDA

Diegu Corràine
Diegu Corràine

Dae annos, cando non cando, essint a campu tronos e lampos contra a cada progetu e idea de norma iscrita comuna de su sardu. Pro sos contràrios, sa limba nostra est partzida in duas macrovariedades incumpatìbiles a pare:  su chi cramant “logudoresu” e e su chi cramant “campidanesu”, chi non si diant pòdere mai acurtziare ne aunire. Duncas, nudda podet fuire a custas categòrias: unu cale si siat dialetu sardu, o est LOG o est CAM!

Si, finas, calicunu s’atrivit a pessare a una norma comuna, Issos narant chi “o binchet s’unu o binchet s’àteru”. Tenende custa visione manichea, in ue totu est biancu o est nieddu, non b’at peruna possibilidade de unu cumpromissu, de una mediatzione, pro issos! Est craru, duncas, chi cale si siat proposta (si non currispondet a su chi cramant “campidanesu”) siat botzada in totu, incausada de èssere “logudoresu”, mancu chi si tratet de su diàulu.
Gasi est capitadu a sa LSC (Limba Sarda Comuna) proposta dae sa Giunta regionale su 14 de abrile de su 2006, cundennada comente “logudoresa”
Ma beru at a èssere su chi narant? Bidimus, finas “atzetende”, inoghe, custa partzidura LOG e CAM, linguisticamente sena sentidu, ite essit a campu, in sos fenòmenos derivativos fundamentales:

Lat. -LI-, in LOG fizu, foza; in LSC fìgiu, fògia = soluz. CAM

Lat. -NI-, in LOG anzone, binza; in LSC angione, bìngia = soluz. CAM

Lat. -RI-, in LOG colzu, mulza; in LSC còrgiu, mùrgia = soluz. CAM

Lat. CL-, in LOG giaru, giae; in LSC craru, crae = soluz. CAM

Lat. CR-, in LOG rughe; in LSC grughe (gruxi) = soluz. CAM

Lat. FL-, in LOG fiore, fiùmene; in LSC frore, frùmene = soluz. CAM

Lat. PL-, in LOG pius, pienu; in LSC prus, prenu = soluz. CAM

Lat. -BR-, in LOG lara; in LSC lavra (larva) = soluz. CAM

Lat. -LB-, in LOG albu, alvada; in LSC arbu, arbada = soluz. CAM

Lat. -LP-, in LOG culpa, palpare; in LSC curpa, parpare = soluz. CAM

Lat. -LT-, in LOG altu, saltu; in LSC artu, altu = soluz. CAM

Lat. -RB-, in LOG àlbore, colbu; in LSC àrbore, corbu = soluz. CAM

Lat. -RD-, in LOG suldu, saldu; in LSC surdu, sardu = soluz. CAM

Lat. -RT-, in LOG oltu, colte; in LSC ortu, corte = soluz. CAM

Lat. -SCL-, in LOG màsciu, ìscia; in LSC mascru, iscra = soluz. CAM

Lat. -CL-, in LOG oju/oxu; in LSC ogru (ogu) = soluz. CAM

Lat. -TI+voc-, in LOG peta, pitu, piata; in LSC petza, pitzu, pratza = soluz.CAM

Lat. -CI+voc-, in LOG atalzu, latu, sedatu; in LSC atzàrgiu, latzu, sedatzu = soluz. CAM

Lat. -B-, in LOG nue, seu, tàula; in LSC nue, seu, tàula = soluz. LOG + CAM

Lat. -D-, in LOG pee; in LSC pee (pei) = soluz. LOG + CAM

Lat. -L-, in LOG sole, filu; in LSC sole, filu = soluz. LOG + CAM

Lat. -N-, in LOG manu, canu; in LSC manu, canu = soluz. LOG + CAM

Lat. -P-, in LOG saba, abe; in LSC saba, abe (abi) = soluz. LOG + CAM

Lat. -V-, in LOG nou, nie; in LSC nou, nie (nii)) = soluz. LOG + CAM

Lat. -T-, in LOG seda, aghedu; in LSC seda, aghedu = soluz. LOG + CAM

Lat. -D-, in LOG pee; in LSC pee (pei) = soluz. LOG + CAM

Lat. -C-, in LOG logu; in LSC logu = soluz. LOG + CAM

Lat. -CE-, -CI- in LOG lughe, paghe; in LSC lughe, paghe = soluz. LOG

Lat. E àtona, in LOG òmine; in LSC òmine = soluz. LOG

Lat. O àtona, in LOG cando, domo; in LSC cando, domo = soluz. LOG

Lat. K + voc. paladale, in LOG chelu, chera; in LSC chelu, chera = soluz. LOG

Lat. -QU-, in LOG abba, ebba; in LSC abba, ebba = soluz. LOG

Lat. -NGU-, in LOG limba, ambidda; in LSC limba, ambidda = soluz. LOG

Lat. S+cuns., in LOG iscola, ispina; in LSC iscola, ispina = soluz. LOG

Ita. –gio-, in LOG rejone, prejone; in LSC resone, presone = soluz. CAM

Gerùndiu, in LOG andende, benende, finende; in LSC andende, benende, finende = soluz. LOG+CAM

In cantu a su lèssicu, in Lsc si podet iscrìere allegare/faeddare/arresonare/chistionare,abbaidare/castiare/pompiare, etc. In pràtica, sunt ammìntidos totu sos geosinònimos (paràulas diferentes pro inditare su matessi cuntzetu).

Naramus chi sa LSC est gasi “meridionale” chi si cambiamus su vocalismu àtonu dae «e» in «i» (s’aspetu visivamente prus meridionale), diat pàrrere a su 90% “campidanesu”, finas lassende “chena, limba, iscola”!
Ma non diat èssere una solutzione echilibrada cun su restu de sos dialetos chi non sunt “campidanesos”! E tando, sa LSC andat bene gosi, macari siat meridionalizada meda, pro unos cantos Sardos —medas—, “finas tropu”!

dae http://limbas.tempusnostru.it/parrere-1.page?docId=2595#.Umd0UwB15Rg.facebook