– de Giuseppe Pepe Coròngiu –
Sos cursos de Cubas andados male. S’isportellu linguìsticu galu truncadu. Sas integratziones a sos contributos de sos isportellos locales in ritardu. Diant bastare custas tres cosas pro descrìere s’istadu presente de sa polìtica linguìstica regionale. Sena mancu mentovare totu sas àteras mancàntzias chi sunt medas.
Su servìtziu ‘Editoria e (forsis) limba sarda’ regionale est sighende (gasi comente fiat programmadu) sa missione chi l’ant afidadu: ochìere (a bellu a bellu) sa polìtica de su sardu ufitziale, valorizare sa divisione dialetale e su foklore, neutralizare su movimentu linguìsticu cun atziones de ‘nen lana nè linu’. ‘Bastat cun dirigentes tropu impitzados in sa limba, nois devimus essere neutrales’.
Gasi est capitadu su peus pro sos cursos de alfabetizatzione pro adultos ‘Cubas’ (Cursos bàsicos de sardu) chi in su 2013-2014 aiant otentu una resessida manna in Casteddu e Tàtari. B’at una rechesta manna de cursos de sardu, e puru sa Regione est resessida a fàghere su desertu. Depiat èssere sa prima proa de un’atividade de fàghere in cada comunu, ma sunt andados male. Prus pagu de chimbanta iscritos in Tàtari, pagos in Casteddu puru. Peruna publitzidade difatis. Carchi sinnale bonu in S’Alighera, ma in pràtica cun un’àteru progetu chi non b’intraiat nudda cun Cubas, ma prus cun FILS.
E non podiat èssere a manera diferente. Sa gente at cumpresu chi mancat su cuntestu, chi su servìtziu ‘Editoria e (forsis) limba sarda’ non bi creet. Faghet sas cosas sena cumbìnchere a nemos ca non sunt cumbintos issos etotu. E sa massa non s’est iscrita. Sos responsàbiles no ant cumpresu (e comente podiant fàghere?) chi Cubas depiat essere su primu passu pro un’alfabetizatzione massissa de sa sotziedade. E non lu cherent cumprèndere ca ant in conca àteru, non de seguru una limba normale.
Sos cursos los ant torrados a su dilentatismu de 15 annos como, sena su livellu de su QCER o CEFR. Chissai cun cale lògica nche l’ant bogadu. Chie s’iscriet a unu cursu linguìsticu sena cualificatzione europea? Ma ite sunt cursos de arranda e uncinetto? In prus los ant publitzidados pagu e in s’istade cando sa gente est isbeliada. Detzisiones chi parent pigadas pro fàghere dannu a s’initziativa matessi . Cumprendent bene comente drommire sa chistione. Gente afinada e fraitza. Mala a iscobiare sa trassa.
Finas s’isportellu linguìsticu l’ant truncadu 100 mìgia èuros in un’annu. Fiant prevèdidos litzentziamentos, ma imbetzes, timende sas reatziones, ant minimadu sas oras a totus. Comente faghet unu a traballare bene cun 12 oras a sa chida est unu mistèriu. Però sa lògica si cumprendet ca cussu est un’ufìtziu de agabare a bellu a bellu. Si nde sunt ismentigados chi est naschidu pro promòvere sa limba iscrita ufitziale in sos atos. Non rispetant mancu sas delìberas nen de faghent àteras cun atos prorammàtorios. Ma sigomente sa punna est a indebilitare sa norma ufitziale (semper a pagu a pagu) tando a ite servit un’ufìtziu forte e atzivu?
Sa chistione de sas integratziones a sos isportellos locales est sa prus trista. A oe non resultat peruna lìtera a perunu comunu. E custu mancari chi s’annu coladu sas promissas a sos operadores sunt lòmpidas a muntone. Ma finas a custos los cherent diferentes. E los isputzint a cantu paret. La depent agabare de si impitzare de limba comuna e mancari imbetzes andare in sas iscolas a fàghere ispàssiu pro sos pipios. Folklore e dialetu locale si faghet comomai in iscola comente a su tempus fascista. Su sardu gasi est una matèria truncada in duos o 377 variantes, unu mustajone linguìsticu chi faghet resultare mègius sa normalidade de italianu e inglesu. E no est prus una limba legale perigulosa. Bona imbetzes a èssere guvernada comente tipitzidade locale. Àteru che limba….
De su restu sos cussigeris regionales chi si impitzant de limba e de su servìtziu ant semper preigadu sa polìtica folklorìstica de sas ‘variantes-dialetos’. Ant teorizadu e ufitzializadu sa truncadura de su sardu nordista e sudista. E narant chi sunt soveranistas. Mah.. Sa limba ufitziale de su pòpulu sardu unidu podet mòrrere cun custa ipocrisia. Su lìnia folk de su logudoresu e campidanesu est istrumentalizada dae sos contra, ma Paolo Zedda forsis non l’at galu cumpresu.
Sos inimigos de semper e s’istadu italianu gosant de custa politica lingua-varianti. Ischint chi est a si nche mòrrere a sa sola. ‘Quale sardo?’ narant riende. Difatis sa Carta Europea non l’aprovant e cun sa Rai puru non semus postos bene.
Su cabu de òpera de s’orientalismu ischitzofrènicu: un’istrutura naschida pro promòvere su sardu chi traballat contra a s’ufitzialidade sua. Cun s’iscusa de sanare su malàidu li faghent s’eutanasia.
Leave a comment
Un’apuntu ebbia, chi non càmbiat su sensu e sa cumpletesa de s’artìculu. Su tèrmine “eutanasia” signìficat morte trancuilla, bona morte. morte sena dolore, chircada dae chie non cheret prus istare in custu mundu. Su chi faghent, in càmbiu, a sa limba sarda est una morte pensada dae tempus, premeditada narat sa giurisprudèntzia, cun s’agravante chi sos mortores sunt gente de domo
deo penso chi si sa limba sarda non atichit prus in sa populatzione, su sardu usadu solu in su folclore tenet pagos annos de vida, tocat de intzitivare mannos e minores de una manera o de s’àtera, sa publicidade de tzeros prodotos alimentares produidos in terra sarda diant èssere de agiudu si tenet sas iscritas in sardu!
Tenes arresone in totu. Est una ergunza manna. Tocada a nosi movere totus impari contra custa politica chi est ochinde sa limba sarda