Est semper prus fine sa làcana intre s’intelligèntzia artifitziale e sas leges de sa natura. Pagas dies a como un’iscuadra de chircadores de s’Universidade de sas Hawaii, in Mānoa, at presentadu un’algoritmu nou, “Physics-Informed”, progetadu pro trasformare sos paradigmas impreados dae sos sistemas computatzionales in sa decodìfica de sos fenòmenos naturales. Sa chi est ghiada dae sos fìsicos Jackson Seligman, Max Dornfest, Brian Crow e àteros est una rivolutzione metodològica.
Finas a oe su lìmite printzipale de s’annestru automàticu fiat sa natura de s’”iscàtula niedda” sua: sos modellos istatìsticos piscant dae sos datos, ma su prus de sas bortas ignorant sas règulas de sa fìsica cun su perìgulu de produire resurtados vàlidos a livellu matemàticu ma impossìbiles a livellu fìsicu. Su chiu de s’innovatzione de s’iscuadra hawaiiana nch’est in s’integratzione de sos vìnculos de sa realidade deretu in su coro de su còdighe. S’algoritmu no osservat ebbia sos ischemas-pattern, ma est vinculadu a los rispetare pro mèdiu de una funtzione de costu ispetzìfica chi penalizat cada previsione chi violet printzìpios comente sa conservatzione de s’energia o sas leges de su motu.
Sas aplicatziones pràticas de custa tecnologia pertocant àmbitos tzentrales de su progressu iscientìficu comente s’astrofìsica (sintetizende immàgines cun risolutzione arta de sorgentes còsmicas a tesu), sa fìsica de sas partigheddas (gràtzias a s’algoritmu chi distinghet sos signales raros dae su rumore de fundu cun pretzisione sena pretzedentes), sa diagnòstica mèiga (otenende risonàntzias magnèticas cun risolutzione prus chi no arta reduende sos tempos de iscansione). Custa metodologia risolvet finas su problema de sa carèntzia de sos datos. Sende chi s’algoritmu possedit una connoschèntzia sua de sas leges fìsicas, pedit set de annestru meda prus minores cunforma a sos modellos traditzionales presentende·si prus lestru e econòmicu.
Gianfranca Orunesu
(Foto dae Pixabay)
_______________________________________________________________________________________________________________________________
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22