de Christian Romanini
Giornalista e dae annos impitzadu in sa promotzione de sa limba natzionale sua, su sardu, Giuseppe Corongiu, o mègius Pepe Coròngiu, de Làconi (OR), est istadu pro 8 annos diretore de su Servìtziu Limba e Cultura Sarda de sa Regione Autònoma de Sardigna. Autore de su libru “Il sardo, una lingua ‘normale” (2013, editziones Condaghes) chi a bisu de calicunu diat èssere sa cajone de sa fine de s’incàrrigu suo de responsàbile regionale de s’ufìtziu de Sa limba e de sa cultura sarda, Corongiu, in s’ìnteri, est torradu a su traballu suo de dirigente in unu comunu de sa provìntzia de Casteddu, ma sighit sa batalla sua pro sos deretos linguìsticos de su pòpulu sardu in intro de su Coordinamentu pro su sardu ufitziale.
In su de XXI sèculos di podet pèrdere su traballu pro àere iscritu unu libru?
No dd’isco, mi penso però chi su pensamentu lìberu siat semper unu esertzìtiu perìgulosu. Su fatu de non si nde giuare de sa professionalidade mia, ponende a banda sa chistione personale, est istadu semper e cando unu sinnale negativu de sa Regione a su Movimentu Linguìsticu. Su chi est acadessidu a pustis l’at mustradu cun craresa.
Chie bos at cuntrastadu e cales sunt sos imputos?
Su mundu acadèmicu non mi at perdonadu mai chi apo frimmadu sos finantziamentos pro more de sa contrariedade issoro a impreare su sardu in sa formatzione de sos insegnantes. E finas unu paru de mundu folclorìsticu-dialetale s’est illargadu in ofesas isciàpidas de maga campanilìstica e dialetale. Imputos beros non bi nd’at. Petzi argumentatziones ridìculas. Est mancada pru che àteru sa polìtica: mègius a tènnere dirigentes nèutros chi no ammentent cada iscuta a su polìticu sos òbligos suos cara a su sardu.
Faeddemus de Limba Sarda 2.0 (www.salimbasarda.net), su diàriu de su movimentu linguìsticu sardu…
Est unu blog iscritu totu in sardu in su cale chircamus de espressare comente la pensat sos in favore de sa istandardizatzione unitària e in ue chircamus de dare novas de polìtica linguìstica. Est una faina volontarìstica chi si fundat subra sos contributos de so partetzipantes. Est unu traballu fatu in su tempus lìberu e in su fine de chida. Sos militantes nos sighint in medas e semus cuntentos mannos. In pagos meses semus divènnidos su giassu in sardu prus clicadu.
S’8 de Nadale in Casteddu s’est acumprida sa Cunferèntzia Natzionale de sa Limba Sarda: comente est nàschida custa faina?
Su Guvernu Regionale, in su 2014, at mutzadu totu su dinare (belle 3 miliones) in contu de polìticas linguìsticas. In prus at burradu unu apuntamentu obligatòriu apostivigadu dae sa lege, sa Cunferèntzia Annuale pro sa Limba Sarda, in ue sos amministradores sunt obligados a si cunfrontare cun sos operadores. Tando l’amus fata nois a manera polèmica. In fines l’at fata su Coordinamentu Ufitziale: dae tzitadanos nos amus leadu su logu de un’ente pùblicu chi no at fatu su dovere suo.
B’at àpidu reatziones in su mundu istitutzionale?
Mudìmine in totu. Promissas de interventos e finantziamentos ghetadas a sas ànimas bellas pro balangiare tempus. Posca est lòmpida sa proposta de Finantziària regionale 2015 cun totu su dinare mutzadu e naramus chi est istada sa resposta chi nos isetaiamus. Sa polìtica in Sardigna l’ant commissariada sos acadèmicos. Sos acadèmicos sunt innimigos de sa limba, ergo…
Unu tema chi at tentu audìtziu meda est cussu de s’insinnamentu de sa limba minoritària. Comente est sa situatzione de su sardu?
Est pejus de cussa friulana, ma cun sa lege 3 de su 2009 semus resessidos a assegurare sa presèntzia de su sardu a manera graduale in prus de 200 iscolas. Sas familias abandonant su sardu cun una lestresa chi assuconat francu in carchi àrea tzentru-orientale. A dolu mannu sos mesàgios chi lompent dae sa Regione oe non sunt bonos. Antzis, sa timoria mia est chi si chèrgiat colare dae una polìtica de normalizatzione a una de folclorizatzione e dialetizatzione. Bi diat chèrrer dinare.
Durante sos traballos de sa Cunferèntzia Natzionale de sa Limba Sarda b’at àpidu interventos medas de su pùblicu de coro e chi ant disveladu una cussèntzia idenittària manna: su tema est sentidu dae sa popolatzione?
Su tema est sentidu, ma non si resesset a lu cumpònnere. Est unu problema de farta de democratzia interna prus che de pressione de un’àteru grupu linguìsticu: sas èlites chi guvernant non bi credent e remant contra in tamen chi a favore. In prus isparghinant un’idea de limba fata de istereòtipos chi cufundet sa popolatzione. Su Movimentu Linguìsticu est balente e organizadu e gherrat a fitianu pro sa defensa de sos deretos linguìsticos. So otimista: penso chi in fines, a pustis de carchi annu de suferèntzia, amus a torrare a cùrrere.
Ite annu at a èssere su 2015 pro sa limba sarda?
De aguantu. At a andare gasi pro unu agigu de tempus finas a cando sa roda no at a girare e s’iscenàriu polìticu at a cambiare.
Christian Romanini
Publicadu in La Patrie dal Friul
http://www.lapatriedalfriul.org/?p=14526
retratu de Andrea “Dree” Venier
Leave a comment