Nche falat a fundu meda su ligàmene chi b’est intre su cumportamentu de sas partigheddas de lughe e sos mecanismos impreados dae su cherveddu nostru pro immagasinare e recuperare informatziones. Una chirca internatzionale – coordinada dae s’Istitutu de Nanotecnologia de su Cussìgiu natzionale de sas Chircas (Cnr-Nanotec) e publicada in sa rivista famada Physical Review Letters – est mustrende comente sos fotones potzant simulare sa memòria assotziativa e su funtzionamentu de sas retes neurales.
Su chiu de s’iscoberta naschet dae un’osservatzione controintuitiva: sa lughe no est petzi unu mèdiu pro trasportare datos cun velotzidades artas, ma podet èssere issa etotu su suportu fìsicu de su càrculu. In custu iscenàriu, sos fotones non sunt messageros ebbia, ma traballant comente “neurones” de una memòria artifitziale. S’istùdiu at ammustradu chi, isfrutende sa dinàmica de sos sistemas cumplessos e disordinados (chi assimìgiant a sos chi lis narant “bidros de spin” in fìsica), è possibile a “cumbìnchere” sa lughe de s’ammentare de istatos pretzedentes.
Finas a cando sa cantidade de informatziones abarrat intro de tzertos lìmites, sa coerèntzia cuantìstica permitet a su sistema de recuperare sos datos in forma curreta, pròpiu comente su cherveddu recramat unu cuntzetu pro mèdiu de un’assòtziu de ideas. Sas implicatziones sunt rivolutzionàrias. Marco Leonetti, chircadore de su Cnr-Nanotec, faeddat de custu sistema comente unu “laboratòriu a minudu” capatze de esplorare fenòmenos cumplessos chi guvernant sistemas naturales e artifitziales, dae su clima a sas retes biològicas. In prus de promìtere computer meda prus lestros e prus pagu energìvoros, custa iscoberta aberit sas ghennas a un’intelligèntzia artifitziale fotònica in s’essèntzia sua, ue s’annestru e sa memòria naschent dae sas leges fundamentales de sa fìsica de sa lughe.
Gianfranca Orunesu
(Foto dae Pixabay)
_______________________________________________________________________________________________________________________________
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22