– de Giuseppe Pepe Coròngiu –
Sos resultados de s’ùrtimu cunvegnu linguìsticu de sa Regione, e cussu cuntemporaneu de su CSU pro su Don Chisciote in sardu, ant ufitzializadu sa divisione intro su Movimentu Linguìsticu in contu de limba. A un’ala sos chi collàborant cun s’assessora Firino, a s’àtera sos chi non nde cherent intèndere.
Deo, nois de su CSU e Limba Sarda 2.0, semus a cust’ala. Sos chi pensant chi non de balet su tantu de faeddare cun custa assessora. Nessi finas a cando no at a fàghere sas cosas pretzisas. Nen de balet de faeddare cun chie non cheret su sardu ufitziale, ma cheret duas limbas o milli dialetos. Gente chi pro 10 annos at fatu iscuadrismu personale contra a nois e sa LSC e como si presentat in bestimentas de ànghelu.
Custa positzione nostra de custos ùrtimos annos, mi nde so sapende, paret a argunos integralista, radicale e serrada a su diàlogu. Ma sos fatos sunt tostorrudos e evidentes e nos custringhent a custu sèberu. Imbetzes est moderadu e finas achistiadu a parre meu. Semus gente sèria.
Firino (forsis mancu pro curpa sua) est intrada cun sa punna pretzisa de destruire su chi s’est fatu e torrare opportunisticamente a s’època de su discussionismu. Pro leare tempus, partzire e indebilitare at istrumentalizadu una parte de su Movimentu chi at bisòngiu de traballare o de achirire (o torrare a achirire) unu ruolu intermediativu cun sa classe dirigente regionale.
In su cunvegnu de Casteddu difatis totu est torradu a nudda: peruna proposta, peruna idea, peruna novidade. peruna ispera. Est istadu craru a totus chi, pustis duos annos, Claudia Firino est galu a su comintzu. E at isciusciadu giai su sistema de sos ufìtzios (In Casteddu, cun Cubeddu e Garau, non fiant prus de deghe).
E nois? B’at una parte de sa classe dirigente chi nos la cheret fághere pagare ca amus postu in duda sos fundamentos de s’identidade e de su sistema de poderiu culturale sardu: universidade, antropologia de s’identidade, folklore literàriu e sutamissione a sos cliché orientalistas. “Coròngiu est contra ‘a prescindere’, non lu depides ascurtare”, narant. Gherrende cun sa parte mala de s’universidade amus chircadu imbetzes s’egemonia de su ML in sa sotziedade. E custu non nos lu podent perdonare.
Finas una parte de su ML adduit a custa tesi e custa narratzione de ‘Corongiu arrennegadu e brigadore’ ca est interessada issa a mediare cun sa classe dirigente. Unos cantos pro leare profetu e prestìgiu dae custu e àteros finas dinare e incàrrigos a tempus.
Custa Regione, cun s’agiudu de sos collaboratzionistas, in petzi duos annos est torrada a su bizantinismu oportunìsticu. Standard, limba comuna, no, variantes, no ambas. No istantziat dinare, non l’ispendet. Non faghent nudda si non propaganda. …ma a si podet? Est umiliante pro chie creet a sa limba totu custu. Comente si podet atzetare pustis totu sos annos de traballu profetosu fatu in paris de mediare cun custos? In ue est sa dignidade? In ue s’atza ?
Ma nois non semus estremistas: amus petzi mustradu chi, sende chi si bolet fàghere una …limba, sa manera normale est sa chi ischimus. E non cussa de colare duos annos in nudda. Si nono mantenimus•nos sos dialetos-variantes, ma sena pedire ipocritamente a Europa e Itàlia su reconnoschimentu de una limba chi mancu nois cherimus. Amus iscobiadu una classe dirigente culturale chi si controit a sa sola in custa mirada mesu folklorista e mesu autoesòtica. Finas sos betzos de su ML sunt gasi.
Est pro custu iscòbiu chi chircant de nos pònnere a banda. De nos isolare. “A Corongiu cheret dada una medàllia – narant – ma est brigantinu, non mèdiat, non ponet paghes. Lassamu•lu cantare. Mègius faeddamus cun gente prus modde”. Custa ‘gente prus modde’ non podet pensare de no èssere criticada dae nois cando atzetat de faeddare cun sos separatistas campadanos (chi nos ant ingiurgiadu a morte custos annos) o cun sos acadèmicos letales. Ca no atzetant unu protzessu chi non podent controllare e chi non movat dae issos. Ca est giustu – in su rispetu democràticu e personale – a criticare.
Ma nois non semus estremistas, semus realistas e beridadosos. Antzis, semus tropu moderados. Nos chircant de istròchere che a estremistas pro nos isolare e istrumentalizant sos chi, in sardu, cunfirmant sa mirada autocoloniale de sa limba. Sas positziones de sa Fondatzione Sardinia, de sa CSS, de Tore Cubeddu e Antonello Garau – in custu iscènariu – sunt perigulosas meda. Ca legìtimant sos aversàrios de sa limba ufitziale sena acrarire sas cajones de sa divisione. Chi sunt ideologicas, polìticas e culturales, non personales o de campanile.
Una faddina polìtica, tàtica e istratègica grae meda.
E si faghent polìtica – cosa chi est legìtima – non podent pensare de no èssere criticados, mancari cun su rispetu personale chi lis deghet. Cumpresu Antonello?
Seberade ite bolides, ma acabade•la de fàghere sa finta chi cherides su sardu limba cando bos andat bene sa Limba Italiana Comuna e sos dialetos-variantes sardos folclorizados. Cando bos andat bene a bìvere sulenos, ca a defensare sa LSC est a si fàghere innimigos. Narade sa beridade a sa gente sena la leare pro su paneri a s’infinidu. Narade chi tenides bisòngiu de traballare e bo, nemos bos at a istrobbare. Ma non faghedas retòrica, pro praghere…
Nois amus a èssere beridadosos ca amus detzisu de abarrare sulenos cando nos miramus in s’isprigu.
Non semus estremistas, nen radicales, ma umanos.
Leave a comment
Iscusa Pepe, ma como ses propriu nande peràulas graes meda. Collaborazionistas? Ma ti rendes contu de cale istoria nos ammentat? E chi su fascismu est bintradu in s’istoria ca su PSI s’est parzidu a ti l’ammentas? Como tue ses decidinde de “epurare” una parte de su movimentu linguisticu. Deo creo chi ti.ndas a lìnghere sos poddighes, non ses faghinde su bene de sa limba sarda ne de su movimentu linguisticu. E mi dispiaghet meda a ti lu nàrrere ca apo sìghidu totu su caminu chi asa abeltu, fintzas cando non.mi fuit crara s’ala politica chi ti piaghiat.
E cherzo chi siat craru a tie e a sos àteros: deo non soe ne radicale ne collaboratzionista. Fortzis non soe niunu, ma fato prus faina pro sa LSC faghinde chi non faeddande
O Pepe!
Pensaia chi esseret mègius a lassare in sa carrera de sa dialètica privada inter-personale resonamentos chi amus fatu paris in custos ùrtimos duos annos. Is òmines de giudu e de cherbeddu faghent aici! E, imbetzes, nono!
Ti naro, tando, chi fiat ora! Fiat ora chi sa màchina de su ludu, sa màchina de iscùdere contras a chie non la pensat che a tie, sa màchina distruidora de is fainas de chie non cumpartzit s’idea – a parre meu faddida, guasta, malàida! – de nde pesare làcanas intra de “bonos” e “malos” … fiat ora chi custa màchina, in fines, dae palas de su muru a bullu nde esseret essida a pratza! Oi, oi!
Deo chi, comente ischint bene is amigos de su Movimentu linguìsticu, pràticu su cunfrontu e su diàlogu cun totus, finas cun cussos chi non la pensant che a mie, … e deo dia èssere unu chi at partzidu su Movimentu linguìsticu? Ma, pro praghere! Su boe narat corrudu a su molente!
Deo chi, comente àteros collegas, mi balàngio s’istipèndiu dae annos traballende in limba sarda e pro sa limba sarda in sa sotziedade, in is entes locales, in is iscolas, in televisione, … e deo dia èssere animadu dae interessos pro mi sighire a tirare s’istipèndiu? E tue, cando as fatu su consulente e su diretore de servìtziu in sa R.A.S., pro de badas dd’as fatu? Voluntàriu fias? Non ti ddu tiraias – comente fiat lìtzitu e giustu! – s’istipèndiu e finas is premialidades chi ti tocaiant? Ma, pro praghere: ite resonamentos isterres? Semus ruende in bassu a beru! Cunsideros e osservatziones meschinas! Su boe narat corrudu a su molente!
Deo chi so unu de is pagos (e tue l’ischis bene!) chi in su Cabu de giosso de Sardigna, in su traballu suo, at impreadu e defensadu sa L.S.C. … deo non dia èssere in favore de s’idea de un’istandard ùnicu pro is impreos iscritos de sa limba nostra? Ma, pro praghere! Su boe narat corrudu a su molente!
Pepe, in sa vida e finas in sa polìtica linguìstica, prus che totu si unu tenet ruolu de diretzione e de ghia, depet tènnere su donu de s’echilìbriu, depet èssere capatzu de ischire cosire e mediare, e depet ischire domare su naturale e sa punna – chi arriscant de si tramudare in avesu – a iscorriare e a iscùdere contras, semper e comente si siat, a chie ferit ferit, comente faghes tue. Custu non t’agiudat e noghet finas a sa Càusa nòbile a cumone.
Comente t’ant naradu e sighint a ti nàrrere (e a t’iscrìere) in medas, su istare male de su Movimentu linguìsticu naschet dae custu: gente meda s’est arròschida de sa màchina de su ludu, de is trampas bochi-frades! Non podet èssere chi su Movimentu linguìsticu siat formadu dae una chedda de iscimpros chi non cumprendent su VERBU de su MESSIA! Su Movimentu linguìsticu, si non dd’as cumpresu Pepe, est fatu de fèminas e òmines chi portant conca, chi tenent in su coro sa sorte de sa limba nostra e si pistighìngiant pro custu, de militantes, de traballadores, de istudiosos … chi tenent su sensu de s’echilìbriu e chi domandant diàlogu e cunfrontu, che a cristianos normales. Parafrasende a tie, est unu “Movimentu linguìsticu normale”! E non telecumandadu!
Su Movimentu linguìsticu bolet – e depet – apretare e criticare sa polìtica e is polìticos. Ma su de apretare e criticare – finas a manera forte, cando serbit – non bolet nàrrere a ispàrghere ludu subra de is àteros, a ddis cuncordare trampas de ònnia calidade, animados dae unu sentidu mìope vengiosu e vengantziosu. Custa, Pepe, est oe sa suferèntzia manna de su Movimentu!
Tando, cala-nde dae s’Aventinu, ca su Mundu no est inchietu cun tue, e – si boles – sighi a traballare pro sa Càusa nòbile a cumone: sa normalizatzione e s’avaloramentu de sa Limba! E regorda: sa fune, si dda tiras tropu, si segat!
Antoni Nàtziu Garau
Antonello istimadu, ti respondo in presse pro su bene chi ti chèrgio. Redues totu a una caricatura e a una cuntierra personale chi non b’est. Sa beridade est chi seis bator gatos e non cumbinchides prus a nemos. Non tenides progetu, si non cussu nostru de unu tempus. Ais truncadu su CSU pro imprassare cuddos chi ant sabotadu sa polìtica linguìstica e chi deo mi so postu contra pro defensare a bois. Seis infantiles e modellisticos: replicais s’ischema betzu in una situatzione mudada. Sa tristura est chi seis morende pro more de Firino, ma sa curpa est sa mia ca conto ite càpitat. Gasi faghiides una faddina manna: mi lassades in mesu a sa chistione. E nde seis ossessionados. Cada borta chi cheres iscrìere manda: lu publicamus comente post. Non mi so mai cuadu e l’ischis bene. Saludos bellos.
Pepe, tue de custu mezu virtuale chi tenes nde ses abusende pro colpare contra a sos chi no la pensant che a tie.
Ti rispondo pro sa parte chi pertocat sa LSC ammentende•ti chi chie s’at imbrutadu sas manos, in custos annos, traballende in logos de cunflitu e chirchende de ispiegare s’importàntzia de tènnere un’istandard a gente chi non nde cheriat mancu s’intesa semus nois, cussos matessis operadores chi tue oe crìticas e chircas de fàghere passare pro inimigos.
Nois semus istados in trincea dae s’incomintzu, ca in logos de comodidade non bi semus istados mai e amus gherradu die cun die NON pro nos balangiare su pane ebbia, ma finas (e tue l’ischis bene) ca custa de sarvare sa limba pro nois est una missione.
Amus mantesu su puntu finas in dae in antis de gente chi, pro non chèrrere un’istandard o pro non chèrrere una limba “normale” (comente naras tue) a bortas fiat pronta a nos mossigare. Amus paradu fronte semper mantenende sa gana de mediare, de dialogare, de ispiegare, de fraigare pontes finas cun chie no la pensaiat che a nois.
Forsis est pro cussu chi non nos cumprendimus, ca nois sa trincea l’amus vìvida dae sa prima die e l’amus afrontada semper a sa matessi manera: non cun gherras o òdiu ma cun sa firmesa de sas resones, mediende e dialoghende. E dae custu traballu nostru gente meda s’est avicinada a sa limba sarda e at comintzadu a l’istimare.
Non semus nois sos chi semus ossessionados. Nois semus apassionados, chi est un’àteruna cosa.
Torramus in segus dae custu caminu chi podet èssere perigulosu meda ca faghet dannu a totus e in primis a sa càusa chi nos acomunat.
Gianfranca, dae cando ti connosco tue as semper abusadu de sa passèntzia mia. Forsis non connosches sa biografia mia ca totu cussu chi tue as fatu deo l’aia giai isperimentadu annos in antis. Comente apo naradu a Antonello, su fele contra a mie bos impedit de bìdere sa chistione polìtica. Est un’annu e mesu chi bos seis afidados a custos e su risultadu est unu degollu. Pro non faeddare de àteru t’ammento chi bos ant leadu unu milione de èuros e no ais naradu nudda. Custu si narat masochismu e Sìndrome de Istocolma. No isco veramente prus ite mi ligat a bois. Ti rispeto comente persona, ma politicamente mi faghes dolu. E non bajulo prus. Mi dispraghet. P.s. Custu mezu est a disponimentu de chie cheret.