– de Redazione –
Est istadu interessante a beru s’addòviu chi sa CSS (Cunfederatzione sindicale sarda) at fatu in custas dies subra de s’isvilupu ecosustenìbile. In una manifestatzione prena de propostas e de entusiamsu sos partetzpantes ant inditadu sas tres emergèntzias de sa Sardigna: sa fua de sos giòvanos, s’ispopulamentu de sas biddas, s’incuinamentu càusa de su disacatu ambientale e de s’aumentu istremenadu de sos tumores e de àteras maladias.
E, a pustis de sa diàgnosi, sa terapia, cun propostas cuncretas pro s’isvilupu de su territòriu e sa crèschida de sa sotziedade, dae sos cantieris pro sas bonìficas a sas tecnologias noas pro sa massaria e su pastoriu, dae su turismu chi devet durare totu s’annu a sos trasportos lestros, a sa valorizatzione de su patrimòniu culturale, artìsticu, archeològicu e totu gasi.
Totu bene, tando? Nono non totu.
In su puntu 22 de su documentu finale sa CSS proponet “s’insinnamentu curriculare de sa limba sarda in sas duas variantes printzipales, campidanesu e logudoresu”. Custa proposta nos ispantat e nos assustrat, e non timimus a la definire istrambòtica.
Tantu pro cumintzare, faeddat de duas variantes “printzipales”, chi diant èssere su “campidanesu” e su “logudoresu”. Custu cheret nàrrere chi b’at variantes chi non sunt “printzipales”, sas cales devent abbarrare in foras de s’iscola. A sa fatza de s’isvilupu sustenìbile! Ma, a parte custu chi est giai grave meda, non si cunprendet cales biddas diant èssere “logudoresas” e cales diant èssere “campidanesas”.
Si, pro nàrrere, diamus pònnere in su “logudoresu” sas ex provìntzias de Tàtari e Nùgoro, non si diat cumprèndere su babbu cun su fìgiu: infatis, si in su Mejlogu narant oju, orija, enuju, in Nùgoro narant ocru, oricra, brinucu; duncas, cale est su “logudoresu” beru? E si imbetzes naramus chi su nugoresu no est “logudoresu”, tando nche torramus a sa discriminaztione de sas variantes “non printzipales”.
Sa veridade, amigos de sa CSS, est chi in Sardigna b’at unu continuum linguìsticu de sos dialetos, e chi sa partzidura intre “logudoresu” e “campidanesu” est un’artifìtziu ideològicu sena fundamentu sientìficu.
Sa didàtica in sardu est una cosa sèria, chi devet tènnere contu, a un’ala, de sa cumplessidade idiomàtica de sos territòrios nostros, a s’àtera, de sa netzessidade de fàghere crèschere una modalidade linguìstica comuna. In foras de custu, amigos istimados, b’at petzi pàgia e diletantismu.
Leave a comment
No mi risultat chi sa CSS apat mai a livellu ufitziale leadu una posizione subra sa Limba sarda comuna (LSC) o chi chergiat “Partzire su Sardu” in “duas variantes printzipales”.
Deo, comentecasiat no so de acordu cun Meloni. Su chi pesso l’apo naradu e iscritu milli bortas e lu repito de nou.
SENA ISTARDARD NON B’EST “BILINGUISMU PERFETU”.
Chie cheret su “Bilinguismu perfetu”, est a nàrrere sa parificatzione giurìdica e pràtica de su Sardu cun s’Italianu — e deo lu chèrgio e pro l’otènnere gherro dae nessi trinta annos— non podet èssere contra a unu istandard, comente est sa LSC. Ca sena istandard non bi podet èssere peruna ufitzializatzione e sena ufitzializatzione sa limba sarda est destinada a si nche mòrrere o a èssere cunfinada in carchi furrungone, in carchi festa de bidda pro cantare batorinas e noitolas. O impreada pro nàrrere brullas, carchi paristòria o, si nono, paràulas malas, irrocos o frastimos. Deo so cumbintu chi oe a subra de s’istandardizatzione, pro lu nàrrere a sa latina:”non est discutendum”. Ca ischimus bene chi sena s’unificatzione, peruna limba si podet imparare in sas iscolas, si podet impreare in sos ufìtzios, in sos giornales, in sas televisiones, in sas retes informàticas, in sa publitzidade, in sa toponomàstica. Sena ufitzializatzione e sena istandardizatzione, pro nàrrere, in sos litzeos o in sas Universidades sardas, “cale Sardu” imparamus? E in sos giornales e in sas televisiones, chi allegant a totu sos Sardos, ite impreamus? Calincunu narat: faghimus duos istandard: unu pro su logudoresu e unu pro su campidanesu. Ite machine e tontesa est custu? Semus giai male unidos e cherimus galu ateras divisiones? E, in prus,: pro ite duos e non tres, bator, deghe, 365, cantas sunt sas biddas sardas e su “dialetto” issoro? E in ue agabbat su campidanesu e in ue cumintzat su logudoresu? E esistit unu campidanesu e unu logudoresu o bi nd’at medas? Sa LSC no andat bene? La curregimus, la megioramus, la irrichimus: ma dae issa depimus mòere. Ca est s’istandard chi tenimus, a pustis de trinta annos de brias e de cuntierras subra de custa chistione. E sos “dialetos locales”? Chi sunt una richesa manna, non b’at perìgulu chi si nche mòrgiant? Est a s’imbesse: cun una limba ”sstandardizada”, una Limba chi siat una “cobertura” pro totus, est prus fatzile chi sigant a campare; sena limba istandard si nche morint peri issos.