Sa polìtica linguìstica a sos tempos de s’'assessore” Cubeddu

Sa polìtica linguìstica a sos tempos de s’'assessore” Cubeddu
Tore Cubeddu in una foto de Paolo Carboni
Tore Cubeddu in una foto de Paolo Carboni

de Giuseppe Pepe Coròngiu

Non b’at duda peruna chi, in custas dies e pro totu s’annu 2015, paret chi su sarbadore de sa pàtria e de s’assessoradu de sa Pùblica Istrutzione siat Tore Cubeddu, fundadore e mere de Eja TV e Terra de Punt, giai operadore linguìsticu de sa provìntzia de Aristanis dae sos tempos de Onida e amantiosu de tzìnema. Oe, a cantu paret, imprendidore de giudu.

Una bona parte de sa polìtica de s’assessoradu de sa pùblica istrutzione in contu de identidade e limba colat difatis in sas initziativas de s’operadore imprenditoriale e culturale seneghesu. In totu sas fainas de importu de ocannu e de custa purrata serente, b’at difatis sa manu de Cubeddu: Suns, su festival de sas limbas de minorias, formalmente e legitimamente afidadu a un’àteru ente, Sa Die de sa Sardigna e su Festival de su tzìnema minoritàriu Babel chi s’at a fàghere custas dies.

Fògiu publitzitàriu
Fògiu publitzitàriu

No in tamen carchi istrobbu (su friulanu definidu dialetu e sa publitzidade chi trigaiat), sa renèssida de Suns est istada sufitziente. Sos datos ufitziales (frunidos dae Cubeddu matessi) faeddant de 500 persones in sa sala de su teatru Màssimu de Casteddu. No est meda meda meda pro àere gastadu 40 mìgia èuros (su festival de su CSU in Oschiri at fatu sos matessi nùmeros ma a sena gastare un’euro), ma est bastante. Si podet nàrrere chi Cubeddu l’at fata pretzisa custa bia puru.

Sos cumentos de sos militantes in sos mèdios sotziales faeddant de una bella manifestatzione de livellu artu. Sas ùnicas crìticas sunt pro sos artistas sardos de livellu mèdiu e de su sardu impreadu a manera folklorìstica in sas presentatziones petzi pro rìere. Cosa chi amus bidu finas in carchi editzione colada de Babel. Faddinas chi non si depent fàghere cando unu est pesadu dae minore in su mundu de sa normalizatzione linguìstica.

Ma, a ogni manera, dae unu ghetu polìticu, sunt detàllios chi interessant a pagos e in nudda mìnimant sa capatzidade imprenditoriale chi Cubeddu at mustradu. Pro cussu naro, brullende, chi podet èssere cramadu assessore verdaderu.

  TestataSuns

Duncas s’assessoradu, sarbadu dae Cubeddu galu una bia, podet tancare su 2015 cun un’ànimu pàsidu e chietu, no in tamen manchet però sa cosa prus importante: sa polìtica linguìstica e sos sèberos chi custa cumportat.

Naramus chi chie guvernat ischit bene chi intrare in custa chistione est dìligu e perigulosu, e duncas si preferit a sighire gasi navighende “a vista” e ponende totu in manos a custos “eventos” chi, sende fatos dae gente professionale, resessint semper. Ispetàculos, dialetto e folklore non ponent in arriscu a nemos, mancari chi trunchent s’idea de una limba “normale”.

Faeddare de limba ufitziale imbetzes est cunsideradu no achistiadu.

In su mentres però su sardu est abarradu a tesu dae sas iscolas duos annos, s’isportellu regionale at a èssere galu de prus segadu cun 100 mìgia èuros de mancu, de su progetu Cubas non si nd’at intesu prus nudda e (pustis dduos annos de ausèntzia) forsis non si resessit a gastare totu su dinare istantziadu pro sas iscolas. Su traballu pro sa Carta Europea paret chi non siat lòmpidu a nudda (gasi comente cussu de sa Rai) e de limba istandard non si nde faeddat mancu prus, si puru cada tantu est impreada.

IMG_4019

Boghes crìticas non si nde intendent prus. Balet sa lege chi sa burocratzia regionale connoschet bene: prus pagu si faghet, prus pagu ti crìticant. E gasi est. De totu s’abolotu de criticones de sos annos colados non si nde intendet prus unu. Chissai in ue sunt…

S’ùnica boghe est sa nostra. Ma ite est unu guvernu democràticu si no est criticadu? Est nudda. Ite gustu b’at? Sos atragàgios, cando sunt bonos e no interessosos, agiudant a fàghere sas cosas pretzisas. Non paret però chi su guvernu siat interessadu a su cunfrontu. De cunferèntzias annuales non si nde faeddat. Sa lege 26/97 paret abolida. Osservatòriu (pro cantu inùtile) isparessidu. Non si faghent prus mancu addòbios cun sos operadores chi parent amasedados in totu e sena prus sa tzentralidade chi aiant in passadu. Como est su tempus de imprenditores e “artes traditzionales”.

E però sos eventos bellos, sos ispetàculos, su folklore, sa retòrica de sos comunicados de imprenta non bastant. Non distinghent in nudda sa polìtica linguìstica dae cussa dialetale. Custas sunt cosas chi si faghent in totu su mundu finas pro sos “dialetos”. Si faghent festivals de sa cantzone napolitana o andalusa e s’agradu paternalista de classe dominadora a su folklore populare non si negat a perunu dialetu.

CSU

In tamen sa chistione prus importante, cussa polìtica, est semper in cue firma e nemos la tocat. L’aia iscritu finas in “Il sardo una lingua normale”.

<Per la Sardegna (in politica linguistica) non si tratta di ripetere il famoso cliché ‘una nazione una lingua’ (del resto abbondantemente superato nella sua visione nazionalistico-romantica), ma di porsi seriamente il problema se si vuole  la sopravvivenza del sardo come ‘lingua’ rappresentativa di un popolo, oppure di un sistema di dialetti, idiomi, stilemi letterari  o lingue cantonali all’interno di un ‘sistema sardo’ policentrico, diverso da quello italiano, ma comunque senza prestigio e legato all’idea di dialettalità, che continua  ad avere come lingua-tetto l’italiano. E’ una scelta di base fondamentale per chi si occupa di questi temi ed è, inutile negarlo, tutta politica>.

4dischentes

Custu est su tema a su cale sa Regione depet parare fronte. Si nono, sighende a faeddare de “lingua in tutte le sue varianti” est contende a su mundu chi su sardu, Suns o non Suns, est unu pluridialetu sena prestìgiu bonu pro cantare e fàghere rìere sa gente. E su lapsus de àere definidu su friulanu dialetu est de significu in custu arresonu.

E tando non nos depimus chesciare si s’istadu italianu non nos carculat pro sa Carta Europea o pro sa Rai. O si sa 482 est finantziada cun summas ridìculas. Nos cuntzedet sas normas de atuatzione, ma pro ite? Pro gestire “in autonomia” 300 mìgia èuros pro sos isportellos? Mi paret pagu.

Semus nois Sardos, Sardigna e Regione etotu chi, sighende gasi, semus narende a su mundu chi est unu dialetu: bonu pro cantare, rìere e ballare, ma privu de sa dignidade de limba ufitziale. Cando so pessimista mi timo chi sa punna de custa amministratzione regionale siat custa etotu.

A bortas ispero de nono. Chi a sa fine lu cumprendant.

E non m’àuguro chi nemos potzat èssere, cun sas fainas suas bellas, aporridore, istraviadore e indeosadore in favore de unu progetu culturale-polìticu dannàrgiu pro su movimentu linguìsticu.

Leave a comment

Send a Comment

S'indiritzu email tuo no at a èssere publicadu. Is campos pedidos sunt signados *