Su oto de Martzu de cada annu s’ammentat, cun una festa chi oramai est una faina cummertziale chi non una die de ammentos e riflessiones, su sacrifìtziu de chentubintitres feminas mortas in su fogu de sa fàbbrica americana “Triangle”in su 1911.
Sas feminas….
Cantu si faeddat a die de oe de sas feminas!! Semper mortas, isfregiadas, umiliadas, isoladas, fertas in su corpu e in su sentidu. Dae sos maridos, amorados, figios! Cantas bortas fùrriant sa conca a s’ater’ala, faghende finta de nudda, de no intendere sas boghes, sos prantos, pro a pustis narrere o pensare: ”ma forsis si deo faghia, naraia…” ma tando est tropu tardu. Tropu pagas cussas chi nd’essint bivas; bivas eja, ma cantus fertas in sa mente, in sa dignidade dae òmines chena cussèntzia?! Òmines chi pensant de èssere mere e dòmines de cussa chi depet essere sa reina pro issos: mama de sos fìgios, amiga, amante, cussigera…imbetze si bortant che canes de presorju contra sa sola chi chircat de los cumprendere, difendere, cunsiderare, pro nche essire, su prus de sas bortas, in unu baule!
Paret cosa chi no nos tocat: “sa terra nostra est matriarcale, est sa femina chi cumandat, faghet e isfaghet”. Colados cussos tempos! No si tenet su contu de sas feminas sardas chi andant a sos atobios pro s’agiudu contra sa violèntzia. Tropas de feminas, trumas. Sa terra de Eleonora, Adelasia, Grazia Deledda, Antonia Mesina, Maria Gabriela Sagheddu, Pasca Devaddis, Maria Lai, cantas feminas sardas de importu chi, in su bene e in su male, ant fatu istòria. S’Istòria de custa terra tropu bortas infustas dae sas lagrimas e su sàmbene de sas figias !!!
Festare una die a s’annu non che bogat s’anneu. Est cosa fàtzile a batire unu frore una die e faghere ingurtire fele pro totus s’annu. Su rispetu no est de una die, no est ocasione de festa. Su rispetu est unu diritu de cada persone, e pro sa femina fintzas de prus. Semus figias, isposas, mamas, semper ligadas a un’òmine; chirchende amore, chirchende semper de intrare in su coro de cussu chi si bidet comente sa roca in ue agatare reparu. E cantas bortas cussa roca est ruta supra chie chircaiat cunfortu. Traidu a dae cussu chi pensaiat iscussòrgiu de amore e paghe!
Tando caros òmines chircade de batire cada die, in domo, in su traballu, in sa vida, unu frore a sas feminas chi agatades in su caminu de sa bida. Ca su frore prus bellu est su rispetu pro cussa creatura chi dat sa bida. Su donu prus bellu chi bos podent dare: unu fìgiu!
Sa Sardigna,su Guvernu de custa terra, depet faghere meda pro valorizare su chi est semper istada sa rechillia de sa cultura sarda: sas feminas! A issas est semper tocadu sighire sa famìlia, pesare sos fìgios, acudire a sa domo, pensare a sos benes, cando sos òmines mancaiant pro milli iscòticos. Pensare de creare una forma noa de traballu, de balore, partende dae sas feminas est cosa de importu e de fortilesa. Partende dae sas domos ue sunt sas mamas, sas giajas, cumintzende a faeddare in limba a sas creaturas, in sas iscolas, in sos locos de cultura.
Sas pitzinnas sardas cun s’issoro fieresa e galania, in sas ispantosas bestimentas, sunt s’emblema de sa fieresa de su pòpulu sardu in su mundu. Tando est ora de catzare su sonnu, dare sa possibilidade a nois giòvanas sardas de megiorare e ponnere a bisura de sas àteras genias custa terra amena chi nos at cherfidu comente figias!
Rita Pittalis
Leave a comment


