Roberto Carta in custu interventu tenet resone. Sas normas de atuatzione pro legiferare in materia de minorias linguìsticas las aiat propostas sa Corte Costitutzionale in sa sentèntzia famada n° 159/2009 pro sa limba friulana. Serbint pro ismanniare su poderiu de sas regiones in campu de limba chi no est cussu giai sinnadu dae sos lìmites de sa 482. Tando una norma de atuatzione serbit si b’est sa rechesta de deroga a sa 482/99 si nono a ite serbit? A cunfirmare sa 482 chi b’est giai? Non si cumprendet sa ratio de custa initziativa chi est illogica, cuntradditòria e a sa fine no at prodùere sos resurtos isperados, In cantu a su passàgiu de sas funtziones amministrativas pro sos ufìtzios aiat unu sensu cando b’aiat dinare finas a su 2008-2009, como est una cosa simbolica ebbia. Gazosa, discuidu o mancàntzia de cumpetèntzias in arborada Trieste e arborada Trento?
——————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————–
Limba: sa Giunta deliberat unu decretu chi no istat ritzu. Mala idea o diletantes?
Paret chi custa Giunta Regionale giugat a dae in antis fainas pro posca fàghere aboghinare su restu de su mundu a su mancamentu. O forsis carchi unu diat chèrrere bestire peddes betzas, peddes chi de a beru non cherìamus torrare a bidere.
Deo naro: ma podet èssere chi sos inimigos de sa limba chi faghent finta de èssere amigos lompant a su puntu de collionare finas a unu costitutzionalista che a s’assessore Demuro? O, si nono, mi nde benit a conca un’àtera: ma non sunt bonos mancu a copiare?
Faeddo de s’ischema de decretu legislativu acansadu dae sa Giunta e chi tratat de sas «Normas de atuatzione de s’Istatutu Ispetziale de sa Regione Sardigna pro torrare sas funtziones in contu de tutela de sa limba e de sa cultura de sas minorias istòricas de sa Regione». S’ischema acansadu est pagu prus o mancu su matessi chi sa Giunta Cappellaci acanseit su 18.9.2012. In su “pagu prus o mancu”, però, balent de prus sas paràulas “pagu” e “mancu”.
In antis de totu su tìtulu de s’ischema faeddat «de tutela de sa limba e de sa cultura de sas minorias istòricas de sa Regione» e non in manera prus segura «de tutela de sas minorias linguisticas» comente fiat in su 2012. Acò, custa agiunta fragat de peddes betzas, de custu contu istracu de “limba e cultura”. Chie bi l’at posta sa manu? A chie la pensat gasi l’amus semper a sighire sas codias.
Ma andamus a s’art. 4 de su decretu, tìtulu «Funzioni legislative». Tando a su comma 1 si leghet: «Il legislatore regionale è autorizzato a disciplinare l’esercizio delle funzioni amministrative di cui all’articolo 3». In su 2012 imbetze su testu de custu artìculu fiat: «Il legislatore regionale è autorizzato a disciplinare, anche in deroga alla normativa statale, l’esercizio delle funzioni amministrative di cui all’articolo 3». Su fatu de nch’àere catzadu «anche in deroga alla normativa statale» nos contat de unu mundu e de una visone de limba chi non cheret mudare e, forsis, de unu mundu o de tontorrones o de gente chi lis praghet a collionare sos àteros. Bidimus proite.
A pàrrere de sos costitutzionalistas, e finas segundu meda documentos de sas regiones, sos decretos de atuatzione de sos Istatutos Ispetziales sunt leges cun unu valore àpena prus in bassu de sa Costitutzione ma, finas, àpena prus in artu de sas leges ordinàrias. Ite cheret nàrrere? Chi custu decretu chi sa Giunta at acansadu at prus fortza de sa lege istatale n. 482/1999 (cussa subra de sas minorias linguìsticas ogetu de su decretu). E tando si unu faghet una lege prus in artu in gradu de cussa ordinària no est isceti pro la retzire ma est finas pro li andare in «deroga», pro l’inghiriare, in su momentu chi custa non acuntentat in totu sa parte interessada. Imbetze sas peddes betzas it’ant istelevradu? Unu decretu de atuatzione, «gerarchicamente» prus importante de sa lege istatale n. 482/1999, chi però no mentovat de la pòdere derogare.
A ite bi cheret custa dèroga m’ais a nàrrere? Sa dèroga serbit ca sa 482/1999 no isterret una protetzione lasca a una limba comente su sardu (e su friulanu pro nàrrere). Tando tocat pro fortza de la inghiriare de carchi manera, màssimu pro agiuare una polìtica linguìstica intro sas iscolas sardas (in ue sa Regione sarda, pro como, no at una cumpetentzia sua). Una manera est pròpiu sa possibilidade chi benit dada dae una norma de atuatzione de s’Istatutu Ispetziale de sa Regione sarda, bidu chi est una norma prus importante de una lege ordinària (cust’ùrtima est sa natura e totu, torro a iscriere, de sa 482/1999). Imbetze nudda, imboligade·bos·la a fogia de murta.
Duas preguntas tando:
- Mala idea o diletantes?
- Gianmario Demuro, prof. de Diritto Costitutzionale, s’at fatu fuire custa cosa?
Lasso a bois su cabu de torrare.
Publicadu finas in
in ue podides agatare finas sos documentos e sas delìberas
Leave a comment


