Cun fatzilidade manna, totu cantos (manca e dereta, sardistas e italianistas) si lu sunt pranghende. Su garbu suo e sas paràulas chi li essiant, durches e armoniosas, che chi esseret faghende prosa poètica, ant contribuidu meda. Ma Bachis Bandinu (mancari faeddaret a totus) non fiat de cada parte, e nemmancu fàtzile fiat su sèberu suo. Si podiat limitare a sa catalogatzione belle museale chi si nde faghet de sa cultura nostra; podiat pònnere raighinas in sa mitopoiesi chi tantu ammajat peri sos social; podiat dare alentu a s’idealizatzione de su mundu agropastorale.
Imbetzes issu nos at contadu sa Sardigna cun sa lente de su movimentu e de sa trasformatzione. Tzuchende dae cussa Bitzi, terra nadia fintzas de Mialinu Pira, Bandinu at analizadu sa modernidade de sos consumos e sas miradas istràngias de custu tempus, chirchende de cumprèndere, e de nos fàghere cumprèndere, sos mecanismos psicològicos e sotziales generados in intro de sas comunidades nostras.
In medas l’amus connotu comente “s’antropòlogu”, cun cussu artìculu determinativu chi faghiat sa diferèntzia. E in sa chirca antropològica sua Bachis at detzifradu su passàgiu a custa modernidade analizende s’introdutzione de modellos econòmicos de foras e su perìgulu de mudare s’autentitzidade nostra in carchi cosa de diferente, sestada e cosida a inghìriu de sos bisòngios de su consumu turìsticu. Su cambiamentu, in s’allega sua, non fiat su problema. Su problema mannu, pro unu pòpulu comente su nostru, fiat su de adotare sena peruna crìtica unu linguàgiu alienu. Unu problema chi, si nche lu ponimus in mesu de sas allegas coloniales, pertocat in antis sas concas de sos logos. Fintzas gràtzias a issu, oe, faeddamus de comente, sende e abarrende sardos, devimus istare in mesu de su mundu, cun sos còdighes nostros.
Gianfranca Orunesu
(Foto de Pietro Lavena – Wikimedia Commons)
Leave a comment