Si sos de sa Silicon Valley non sunt in chirca de sas limbas minoritàrias, forsis pensende a custas che a carchi cosa in foras de su mercadu e de sas possibilidades de investimentos, s’innovatzione tecnològica podet nàschere gràtzias a s’initziativa individuale.
E duncas acò a LLiMba, chi no est petzi unu giogu de paràulas intre sa sigla LLM (Large language model) e sa paràula “limba”. Custa faina est su primu modellu open-source de intelligèntzia artifitziale de casta chatbot e tradutore pensadu pro cumprèndere, bortare e dialogare cun fatzilidade in sardu.
Su progetu, nàschidu comente hobby personale dae s’impignu de s’informàticu originàriu de Mamujada Luca Ballore, nos mustrat comente sa tecnologia de avanguàrdia potzat èssere oe a su servìtziu de s’amparu culturale fintzas cun budget e mezos limitados.
Isvilupadu adatende unu modellu linguìsticu de 3 milliardos de paràmetros, LLiMba isfrutat un’ischeda gràfica cummertziale de 24 GB. Su coro de su sistema est unu corpus de pagu prus de ùndighi milliones de token (cantzos) de paràulas in sardu, a tretu de abbratzare non sa Limba Sarda Comuna ebbia, ma fintzas sas variedades istòricas de su campidanesu e de su logudoresu.
Custu patrimòniu testuale est però acumpangiadu dae àteros 2,4 milliones de token dae àteras limbas romanzas pro evitare chi s’algoritmu perdat pretzisione, a tales chi duncas nos si verìfichet su fenòmenu de su register blurring.
Su modellu est de dimensiones minores e si podet cumprèndere chi no est galu perfetu. Ma cunsiderende sos aficos individuales e sos pagos mèdios a disponimentu, Ballore est dimustrende chi sa cosa si podet fàghere.
LLiMba rapresentat una proa de fatibilidade ùnica in su gènere suo. S’ispera est chi custu còdighe abertu potzat èssere unu puntu de partèntzia, fintzas pro sas Universidades. Sa cursa pro dare a sa limba sarda una tzitadinàntzia digitale est comintzada.
Gianfranca Orunesu
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22
Leave a comment