Otantun’annos a eris s’Itàlia si liberaiat dae sa gherra, dae s’ocupatzione de su nazismu e dae su fascismu. L’ant fatu sos partigianos e sos americanos. Sos primos sunt importantes pro sa Repùblica chi naschet a pustis, ca su Paisu no est prus inimigu de sos binchidores, ma un’Istadu chi s’est rempelladu a su ditadore e, tando, non depet bajulare sas medidas pesosas chi tocant a su Giapone e a sa Germània. A dolu mannu, nemmancu su protzessu pro sos crìmines de gherra.
Intre sas formatziones partigianas bi fiant comunistas, e maicantos puru, ma fintzas sordados iscapos a pustis de s’armistìtziu de s’8 de cabudanni de su 1943 chi non teniant una fide polìtica. B’aiant monàrchicos, chi cheriant sighire s’àndala a dae in antis de su fascismu, catòlicos, chi non cheriant prus istare suta de Mussolini. B’aiant atzionistas comente Giustitzia e Libertade de Lussu. Totu cantos traballende in paris pro catzare sa ditadura e sa prepotèntzia. Sa punna fiat una e una ebbia: torrare a si leare sa libertade furada.
S’erèntzia de cudd’impresa como paret pèrdida in una partzimenta lègia e prena de brigas. B’at chie catzat unu betzu pro neghe de duas banderas (de s’Ucraina e de s’Europa), gente chi pròvocat pro pesare cuntierra, calicunu decrarat paràulas chi non giuant in dies nòdidas comente a custa. E s’imprenta isetende, che a sas dies de Sanremo, s’iscàndalu. A sa fine est semper su matessi ispetàculu: si chircat cale si siat còntiga pro nàrrere a s’intrinada chi est istada una festa chi at partzidu su Paisu.
Francu sos fascistas chi festant San Marco ebbia, che a Vannacci, (imbetzes de torrare gràtzias a chie lis at sarvadu su trugu dae una Norimberga italiana), su sentidu de sa Resistèntzia e de sa luta contra a sas ditaduras est biu e ispartu. Però mescamente como, in unu tempus in ue sa prepotèntzia de su poderiu est agatende atza noa die cun die, bisòngiat de torrare a s’ispìritu de sos partigianos: traballare in paris pro sa libertade de totu cantos.
Gabriele Tanda
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025/2026. LR 22/2018, art. 22
Leave a comment