Una chirca italiana publicada in sa rivista Nature dat a ischire chi sèculos de cunvivèntzia cun sa malària ant mudadu su DNA de sos sardos, produende una defensa naturale contra a su parassita. Pro sèculos, sa malària est istada una de sas pestilèntzias prus fea de Sardigna, e nd’at sinnadu s’istòria e s’economia, ma fintzas su patrimòniu genèticu de sos abitantes. Oe, sa sièntzia cunfirmat chi sa gherra contra a sa maladia at lassadu un’istiga pretziosa: unu càmbiu genèticu capatze de firmare s’ispaghidura de su parassita.
S’iscoberta n’est essida a pìgiu dae unu traballu de unu grupu ghiadu dae s’Istitutu de Chirca Genètica e Biomèdica de su CNR de Casteddu e dae s’Universidade de Tàtari, cun s’agiudu de s’Universidade de Torinu e de medas istitutos internatzionales. Sos chircadores, coordinados dae Frantziscu Cucca, ant analizadu su genoma de belle setemìgia voluntàrios a intro de su progetu “Sardinia”. Custu istùdiu mannu de populatzione punnat a cumprèndere comente sas calidades genèticas de sos sardos influèntzient sa salude e sa possibilidade de si ammalaidare.
In mesu a milliones de datos analizados, s’atentzione de sos iscientziados est ruta a subra de una variante ispetzìfica de su gene CCND3, chi permitit sa crèschida de glòbulos rujos particulares, prus mannos de sa norma e cun calidades de fromma ùnicas. Dae su chi s’est pòtidu bìdere in laboratòriu, cando su parassita de sa malària agatat custas tzèllulas, non renessit a si isparghinare e finit pro mòrrere.
Cosa chi faghet prus ispantu est s’istòria de sa mudatzione. Sa variante est fitiana in Sardigna ma mancat in Àfrica, in sos giassos in ue sa malària est galu presente. Custu podet chèrrere nàrrere chi sa defensa genètica s’est evòlvida in s’Ìsula in tempos a beru reghentes, meda a pustis de sa migratzione de s’Homo sàpiens dae su continente africanu. Sa genètica umana muntenet istigas de sas maladias de su passadu ca su DNA est unu libru abbertu a subra de s’istòria de sa subravivèntzia de su gènere umanu.
Bobore Taras
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025/2026. LR 22/2018, art. 22
Leave a comment