In Sardigna est fatende tempus malu dae bennàrgiu. Unu mese de bentu forte, mare avolotadu e abba pròina chi est unfrende unu terrinu giai infustu. Sos dannos sunt maicantos mescamente pro sos arenàrgios iscontzados, comente su Poetu de Casteddu; àrbures betados a terra falados a subra de veturas e persones, e pro fortuna chi nemos est istadu fertu a sa sèria; rios chi ant aundados sartos e coltivos de importu. S’emergèntzia no at corfadu petzi sa Sardigna, ma Sitzìlia e Calàbria puru, chi ant tentu cunseguèntzias finamentas prus mannas.
Paret chi totu su trìulu at a sessare in sas dies imbenientes, o nessi a dare una pasada. Su problema est chi custu est unu capìtolu de una crisi climàtica chi benit dae a tesu e si nch’est ismanniende annu cun annu. Sa mudàntzia de su clima essit a campu cun acontèssidas prus estremas: caentu prus caentu e fritu prus fritu de su sòlitu; sicagnas prus malas e traschias prus violentas. Difatis, su riscaldamentu globale non pertocat unu logu ebbia: est creschende sa temperadura mesana de su mundu intreu. Sa comunidade iscentìfica est pro prus de su 90% de acordu chi bi siat e chi est neghe de sas fainas umanas, cun proas craras. Est essidu a campu fintzas chi sos produtores de petròliu ischiant ite diat èssere capitadu (inoghe sa noa) a dae in antis de sos iscientziados. Una veridade chi no agradat a su poderiu chi nos guvernat e forsis custa est una proa in prus chi no est fàula.
Sa chistione manna est chi no semus prus proende a la firmare dae cando sos USA de Trump ant seberadu de no la cumbatare, ca su bisòngiu est de non cambiare s’istrutura econòmica istadunidensa. Nen a s’Europa, nen a sos USA cumbenit a minimare su luòngiu como chi fintzas sas veturas elètricas sunt, oramai, unu setore in manu a sos tzinesos. Su problema fintzas si lu denegamus, e nos betamus a tontos, nos at a corfare. A nois, mescamente, a sos miliardàrios meda de mancu.
Gabriele Tanda
Leave a comment

