Si in Portugallu ant votadu ocannu, in Frantza s’apuntamentu pro sas presidentziales est annoas. Emmanuel Macron, s’òmine chi est serrende unu deghènniu de cambiamentos fundudos in sa polìtica frantzesa, si preparat a lassare unu bòidu prenu de dudas pro sa de chimbe Repùblicas.
Pro cumprèndere mègius sa traschia chi est acanta a lòmpere, tocat a abbaidaremus a sa forma semipresidentziale chi organizat sa polìtica de su paisu: unu sistema ìbridu in ue su presidente est unu monarca republicanu elègidu dae sos tzitadinos, cun poderios mannos (difesa, polìtica èstera, sessada de sas Càmeras) e cun a costàgiu suo unu primu ministru (a su presente Sébastien Lecornu chi est in pessu resèssidu a fàghere aprovare su bilantzu) chi devet rispòndere a su Parlamentu.
Custa diarchia funtzionat fintzas chi b’at armonia, ma est unu busìllibu si b’at “coabitatzione” intre sas fatziones contràrias.
Su filtru de custu poderiu est su turnu eletorale dòpiu. Sa prima domìniga s’eletore frantzesu votat cun su coro, seberende su candidadu su prus serente a sas ideas suas (gasi est acontèssidu fintzas su 2022, cun esponentes dae sa dereta estrema de Reconquête a sa manca trotskista de Lutte Ouvrière). Bìndighi dies a pustis tocat a nde seberare unu de duos: pro gente meda, tupende·si sas pinnas de nare, su male minore.
Est in custu cuntestu chi, dae carchi annu (est a nàrrere dae cando a su segundu turnu b’est lòmpidu Jean Marie Le Pen, su 2002), si format unu fronte republicanu contra a sa dereta radicale. Una dereta radicale chi como est favorida, cun Marine Le Pen (sa fìgia de Jean Marie) impirigada cun sa giustìtzia e Jordan Bardella in càmbiu suo chi at ammoddigadu sa trajetòria punnende a sa vitòria definitiva.
In tretos de mesu Macron, chi non podet fàghere su de tres mandados, est connoschende una gherra pro s’eredidade sua: s’ex premier Édouard Philippe diat pàrrere in pole position, ma tocat a istaret atentu a sas manovras de Gabriel Attal.
A manca, a pustis de sa ruina de sos sotzialistas, b’amus su Fronte populare nou chi a su presente diat pàrrere mantènnere s’unidade intre sa France insoumise de Jean-Luc Mélenchon e àteras fortzas radicales e riformistas, ma est craru chi sa lìnia de Raphaël Glucksmann est diferente.
Sa Frantza de su 2026 (cun atzeleradas repentinas chi s’ant a pòdere presentare dae como a su 2027) est unu paisu istracu e in crisi. Sas de annoas diant pòdere èssere sas eletziones sas prus contadas sos annos imbenientes.
mauro piredda (foto pexels)
Leave a comment